در تولیدات امسال سینمای ایران، کدام بازیگر جای کدام بازیگر بازی کرد؟
فروتن به جای گلزار، شاکردوست به جای گل‌شیفته، بازغی به جای بهداد و...

شايد ايفاي يکي از همين نقش ها آينده حرفه يي اش را زير و رو مي کرد؛ آينده يي که ممکن است در لحظه رقم بخورد و حکم شانس زندگي را داشته باشد. فقط مرور زمان مي تواند ثابت کند کدام بازيگر از نپذيرفتن نقش پشيمان است و کدام بازيگر خوشحال. نمي شود پيش بيني کرد اين فيلم ها با حضور بازيگران ديگري چگونه از آب در مي آمدند اما بدبينانه ترين حالت را مي شود براي بازيگراني متصور شد که شاه نقشي را در يک پروژه مهم از دست داده اند. پروژه يي که البته بعد از اکران عمومي تکليف اش مشخص مي شود. البته اينها فيلم هاي اکران نشده يا نمايش داده شده در جشنواره هستند و تصور اينکه شاهکاري از ميان آنها بيرون بيايد کمي دشوار است.

---


همه چيز در سکوت خبري اتفاق افتاد. گلزار به تازگي بازي در فيلم قاسم جعفري را آغاز کرده بود و «توفيق اجباري» را هم روي پرده داشت. پرويز شهبازي تقريباً دو ماه قبلش پروانه ساخت «عيار 14» را دريافت کرده بود و مشغول تکميل کردن فيلمنامه بود. پيشنهاد بازي در نقش اصلي «عيار 14» در حالي به محمدرضا گلزار رسيد که او در گيرودار پروژه محمد بانکي بود. فيلمي که گلزار در آن مقطع - با وجود امضاي قرارداد - از بازي در آن پشيمان شده بود و به دليل رايزني هاي بانکي موظف بود به تعهدش عمل کند و تا پايان بازي در «دو خواهر» در پروژه ديگري حضور پيدا نکند. دقيقاً به همين دليل بود که جلسه مشترک گلزار و پرويز شهبازي نتيجه يي نداشت. شهبازي مجبور شد به سراغ گزينه دوم اش يعني محمدرضا فروتن برود. ماجراي تعهد گلزار به پروژه بانکي آنقدر جدي بود که حتي فيلمنامه يي ميان او و شهبازي رد و بدل نشد.




در مقطعي مي شود گفت پروژه ابوالحسن داوودي طلسم شده بود. او براي جلوي دوربين بردن «زادبوم» (لاک پشت ها) مجبور شد در چندين مرحله براي فيلمش بازيگر بچيند. وقتي همه چيز بر وفق مراد بود فهرست بازيگران «زادبوم» با حضور انتظامي، پرستويي، گلشيفته فراهاني و بهرام رادان بسته شد. فيلم با همين فهرست البته بدون بازيگر در قشم کليد خورد اما دو ماه بعد به دليل برخي مشکلات پروژه داوودي متوقف شد. تقريباً بعد از شش ماه پيش توليد «زادبوم» با مشارکت حوزه هنري آغاز شد اما اين بار در فهرست بازيگران فيلم خبري از پرستويي و گلشيفته فراهاني نبود. داوودي توانست امکان حضور بهرام رادان را در فيلمش فراهم کند و حتي در مقطعي با بازيگران ديگري براي ايفاي اين نقش وارد مذاکره شد. در نهايت پرستويي جايش را به مسعود رايگان داد و پگاه آهنگراني جايگزين گلشيفته فراهاني شد. دست اندرکاران «زادبوم» خيلي سعي کردند با فراهاني که در آن مقطع در ايران حضور نداشت ارتباط برقرار کنند اما حرف و حديث هايي که در خصوص مشکلات بازي اش مطرح شده بود باعث شد در نهايت قيد گلشيفته فراهاني را بزنند.




کمال تبريزي خيلي دوست داشت يک کمدي ديگر با پرويز پرستويي کار کند اما پيش بيني که براي آغاز فيلمبرداري «پاداش» شده بود همه معادلات را برهم زد. پيش توليد «پاداش» دقيقاً زماني آغاز شد که پرستويي قراردادي با دفتر محسن علي اکبري امضا کرده بود. فيلم جديد مازيار ميري دومين همکاري مشترک پرستويي، علي اکبري و ميري بود و توافقات ساخت آن در همان زمان فيلمبرداري «پاداش سکوت» انجام شده بود. تعويق فيلمبرداري «پاداش» هم امکان پذير نبود چرا که به دليل برگزاري مراسم حج، تبريزي و دست اندرکاران فيلم مجبور مي شدند يک سال ديگر براي آغاز فيلمبرداري صبر کنند. از طرفي پرستويي براي ابتداي سال جديد هم قراردادي با محمدرضا هنرمند داشت. فيلمي که در نهايت ساخته نشد اما پرستويي به خاطر تعهدش مجبور بود تا آخر فروردين ماه در اختيار پروژه «متهم رديف اول» باشد. تبريزي به همين راحتي بازيگر مورد علاقه اش را از دست داد تا حبيب رضايي در مقام انتخاب بازيگر به دنبال گزينه هاي تئاتري بگردد. گويا حسن معجوني ابتدا قرار بود نقش دوم «پاداش» را بازي کند که با اين اتفاقات نقش اصلي فيلم تبريزي با خوش شانسي به او رسيد.




در بدبينانه ترين حالت هم ميلاني فکرش را نمي کرد که گلزار براي فيلمنامه جديدش به او جواب رد بدهد. ميلاني حتي فيلمنامه «سوپراستار» را براساس محمدرضا گلزار نوشته بود اما وقتي فيلمنامه به دست اين بازيگر رسيد جواب گلزار منفي بود. جلسات مشترک ميلاني و گلزار بر سر توافق روي شخصيت اصلي فيلم ثمري نداشت تا ميلاني در کمال ناباوري بعد از تجربه موفق «آتش بس» سراغ بازيگر ديگري برود. گفته مي شود گلزار تنها به يک دليل به پيشنهاد ميلاني جواب منفي داد و آن هم منفي بودن شخصيت اصلي فيلم بود. او انتظار نداشت سوپراستار فيلم که اتفاقاً قرار است خودش نقش آن را بازي کند در طول فيلم اينقدر نفرت انگيز باشد. آنهايي که فيلمنامه «سوپراستار» را خوانده اند بر اين عقيده اند که نمايش اين فيلم با واکنش بازيگران سينما روبه رو مي شود. هر چند شخصيت اصلي فيلم ميلاني در پايان از نوع زندگي اش پشيمان شده و به راه راست هدايت مي شود اما برخوردهاي او با اطرافيانش در همان ابتداي داستان شايد براي خيلي ها قابل قبول نباشد. خصوصاً اينکه گلزار سال قبل در «توفيق اجباري» نقش يک بازيگر سينما را بازي کرده بود. نقش يک بچه مثبت که گويا دلش نمي خواست به اين زودي ها با ايفاي نقش منفي همه چيز را خراب کند. ميلاني اما در عملي جالب توجه پس از گلزار سراغ سوپراستارهاي ديگر سينما نرفت و خيلي زود نقش اصلي فيلمش را به شهاب حسيني سپرد.




نقش خيلي کوتاه بود و خيلي فرقي نمي کرد چه کسي آن را بازي کند منتها علاقه مهناز افشار براي بازي در فيلم سامان مقدم و همچنين رابطه دوستانه اش با هدايت فيلم باعث شد او براي ايفاي يکي از نقش هاي فرعي فيلم قرارداد ببندد. افشار حتي در مصاحبه يي در آخرين روزهاي سال 85 عنوان کرد که اميدوار است در آينده با نقشي جدي تر و پررنگ تر در خدمت سامان مقدم باشد. بازي افشار قرار بود از ميانه هاي فيلمبرداري آغاز شود اما اتفاق غيرمنتظره يي گروه را در وضعيتي آچمز قرار داد. يکي از عوامل اصلي فيلم خيلي ناگهاني عنوان کرد که با حضور افشار جلوي دوربين ديگر حاضر به ادامه همکاري نخواهد بود. در حالي که نيمي از فيلمبرداري «صد سال به اين سال ها» گذشته بود، بهترين راه حل عوض کردن بازيگر فيلم بود. افشار در نهايت قراردادش را فسخ کرد تا نگار جواهريان جايگزينش شود. هانيه توسلي هم در همان مقطع از گروه جدا شد و جايش را به بهاره افشاري داد. مهناز افشار البته هيچ وقت نفهميد که دليل مخالفت آن شخص براي اين همکاري مشترک چه بوده است. افشار بعداً در محافل هنري اعلام کرد کوچک ترين برخوردي با اين شخص تاکنون نداشته است.




شايد اگر دست اندرکاران پروژه کمي هوشمندانه تر عمل مي کردند پروژه جديد حاتمي کيا اينقدر با جاروجنجال همراه نمي شد. آنها قدم اول را که همان انتخاب بازيگر بود درست برداشتند اما در ادامه به دليل تعدد نقش ها، تعدادي از سوپراستارهاي سينما را از دست دادند. تصورش را بکنيد اگر «دعوت» با حضور بازيگراني چون هديه تهراني، محمدرضا گلزار و بهرام رادان که اتفاقاً هر سه نفرشان با حاتمي کيا قرارداد داشتند روي پرده مي رفت چه اتفاقي براي گيشه فيلم رخ مي داد. هديه تهراني اولين سوپراستاري بود که قرارداد امضا کرد. نقش بازيگر «دعوت» و بعد نقشي که بعداً به مريلا زارعي رسيد ابتدا به تهراني پيشنهاد شد. در واقع براي هديه تهراني اين شانس را قائل شدند که خودش نقشش را در فيلمنامه انتخاب کند. خيلي ناگهاني اما هديه تهراني از بازي در فيلم حاتمي کيا انصراف داد. گفته مي شود يکي از دلايل کناره گيري هديه تهراني، پربازيگر بودن «دعوت» بود. گويا وقتي او فهميد قرار است اين همه سوپراستار در اين فيلم بازي کنند ترجيح داد در فرصت ديگري در خدمت حاتمي کيا باشد.
رادان قرار بود در اپيزود «دانشجو» ايفاي نقش کند؛ مظلوم ترين اپيزود «دعوت» که کلي بازيگر بازي در آن را رد کردند و دست آخر از فيلم حاتمي کيا حذف شد. نکته جالب اينجاست که بعد از منتفي شدن بحث رادان در اين اپيزود، اين نقش به پوريا پورسرخ و گلزار هم پيشنهاد شد اما در نهايت اين پژمان بازغي بود که در کمال بدشانسي به دعوت حاتمي کيا جواب مثبت داد. البته بعيد به نظر مي رسيد اگر گلزار يا رادان در اين اپيزود بازي کرده بودند به سرنوشت بازغي دچار مي شدند.
براي گلزار هم اپيزود «بازيگر» و «دانشجو» در نظر گرفته شده بود. گلزار البته علاقه داشت در اپيزود «بازيگر» جلوي دوربين برود اما با نظر حاتمي کيا او سرانجام سر از يک اپيزود ديگر در آورد؛ اپيزودي که قرار بود يک بازيگر ميانسال نقش آن را بازي کند و گلزار حتي يک جلسه گريم شد و با مريلا زارعي هم تمرين کرد. در نهايت اما همان اتفاقي که براي هديه تهراني و بهرام رادان افتاده بود براي گلزار هم رخ داد. اين نقش به فرهاد قائميان رسيد و نقش مقابل مهناز افشار در اپيزود «بازيگر» به سيامک انصاري.




براي ايفاي نقش اصلي «باد در علفزار مي پيچد» خسرو معصومي ابتدا به گلشيفته فراهاني فکر کرده و حتي در مصاحبه هايي قبل از آغاز پيش توليد، علاقه مندي اش را براي حضور اين بازيگر در فيلمش اعلام کرده بود اما وقتي او جواب منفي به معصومي داد، گزينه دوم الناز شاکردوست بود. فراهاني در آن مقطع البته نه در مسافرت بود و نه سر فيلمبرداري. معصومي بعد از حضور شاکردوست در فيلمش با خوشحالي از اين همکاري ياد کرد و حتي در مراسم اختتاميه جشنواره ديپلم افتخارش را به شاکردوست اهدا کرد. شايد براي گلشيفته فراهاني سخت باشد در جشنواره يي که با دو فيلم حضور داشت بازيگري کانديداي دريافت سيمرغ شد که او پيشتر اين نقش را رد کرده بود.




به نظر مي رسيد بازگشت محمدضا اصلاني بعد از سي سال به سينماي داستانگو براي هر بازيگري جذاب باشد. دقيقاً به همين دليل اين کارگردان براي نقش اصلي «آتش سبز» دست روي هديه تهراني گذاشت. فيلمنامه بلافاصله بعد از صدور پروانه ساخت به دست هديه تهراني رسيد تا او در جريان امور اين فيلم باشد. اما خيلي زود به اصلاني جواب منفي داد. اين اتفاق در شرايطي افتاد که تهراني در آن مقطع به عنوان دستيار کيارستمي مشغول تصويربرداري بخش هاي جديدي از «شيرين» بود و قرار بود در ساخت فيلم ديگر اين کارگردان (رونوشت برابر اصل) کيارستمي را همراهي کند. مهتاب کرامتي در آن شرايط بهترين گزينه براي جايگزيني تهراني بود. توافقات اوليه ميان اصلاني و کرامتي که در آن مقطع در ايران حضور نداشت انجام شد تا او چند هفته بعد از بازگشت به ايران جلوي دوربين «آتش سبز» برود.




براي يک فيلم خياباني قطعاً حامد بهداد مي تواند گزينه مناسبي باشد. به همين دليل بود که مهرشاد کارخاني و همکار فيلمنامه نويس اش از همان ابتدا براي يکي از نقش هاي «ريسمان باز» به حامد بهداد فکر مي کردند. کارخاني که البته رابطه خوبي هم با بهداد داشت پيشنهاد بازي در فيلم دومش را به او داد. اما بهداد به دليل مسائل مالي با دست اندرکاران اين پروژه به توافق نرسيد. در مقطعي صحبت از حضور حميد فرخ نژاد هم بود اما در نهايت کارخاني در سکوت خبري با پژمان بازغي و بابک حميديان «ريسمان باز» را جلوي دوربين برد.




وقتي تست گريم جمشيد هاشم پور براي ايفاي نقش امام خميني در فيلم «فرزند صبح» بهروز افخمي زده شد، همه دست اندرکاران اين پروژه به افخمي براي اين انتخاب تبريک گفتند.
آن قدر گريم سعيد ملکان روي چهره هاشم پور نشسته بود که کمتر کسي تصور شخص ديگري را براي بازي در نقش امام در اين فيلم مي کرد. اما طولاني شدن توليد اين فيلم و نداشتن برنامه ريزي از پيش تعيين شده و منظم براي فيلمبرداري، اين را مي طلبيد که بازيگران هر وقت پروژه به آنها نياز داشته باشد بايد آماده حضور جلوي دوربين مي شدند. ضمناً قرار بود دستمزد آنها تنها براي تعداد جلساتي که بازي داشتند پرداخت شود و به همين علت جمشيد هاشم پور با وجود علاقه فراوانش براي ايفاي اين نقش خاص قيد آن را زد و عبدالرضا اکبري پس از چندين بار گريم شدن به جاي او جلوي دوربين رفت.
سينا فرجاد

به روز شده در : دوشنبه 3 تير 1387 - 4:25